Afstemmen, afspreken en aanspreken

In onze overwegend liberale samenleving hebben we er met zijn allen voor gekozen om de nadruk te leggen op het vrijheidsbeginsel. De grootst mogelijke individuele vrijheid van- en voor burgers. Volgens liberalen met een liefst zo klein mogelijke overheid. Het individu zou zich zo ten volle kunnen ontplooien. Hoe mooi klinkt dat: een grote eigen verantwoordelijkheid, zoveel mogelijk zelf regelen en niet al teveel regels.

Terugtrekkende overheid

Maar ook in onze gemeentelijke burgerpraktijk hebben we bij regels maken daarna wel met de 3 A’s te maken. Burger en gemeente gaan gezamenlijk in buurt- en wijk-overleggen dingen Afstemmen, waarbij we daarna in allerlei overleg- mail- en andere formele beslissingen zaken definitief gaan Afspreken. Maar dan komt onherroepelijk de derde A van Aanspreken? Want wie is er verantwoordelijk als iets niet gaat zoals het zou moeten? En hoe voert die, zich steeds verder terugtrekkende, kleine liberale overheid dat ‘aanspreken’ dan uit?

Voor ieder burgerinitiatief: app-groepen, wijkpanels, schoonmaakacties, buurtconciërges enz enz komt de politiek en zeker ook de gemiddelde burgemeester met alle liefde én ambtsketting opdraven om met de duim omhoog te poseren voor plaatselijke wijkkrantjes, folders en huis-aan-huiskranten. De burger krijgt er wéér een taakje bij, vrijwilligers genoeg.

Achterover leunen

Maar inmiddels is het van die kleine overheid, die ons alle initiatief gunt, gegaan naar een soms achterover leunende overheid. Ik heb een zéér omvangrijke afspraken/prioriteiten/bewakingslijst van een wijkpanel gezien waarvan een vorstelijk betaalde Raad van Bestuur van een gemiddelde multinational al behoorlijk zenuwachtig zou worden.

Waarom?

Welwillende vrijwilligers en buurtpreventieteams die dag- en zelfs nacht alles doen om het in de wijk leefbaar en veilig te houden. Alle lof voor al deze initiatieven en de, uiteraard, enthousiaste medewerking van de beleidsmakers. Maar waarom moet de burger continue melden dat er veelvuldig sprake is van vernieling, brandstichting en drugs dealen in een park in de wijk? Waarom moet ik daar wekelijks of soms dagelijks glas opruimen om een hond veilig uit te laten? Waarom moeten bewoners steeds weer melden dat lantaarnpalen defect zijn, bestrating verzakt is en je in sommige straten niet meer op een stoep kan lopen vanwege de parkeeroverlast van ontelbaar fout geparkeerde auto’s en bedrijfsbussen op alle hoeken van straten? Op wie zijn bordje ligt uiteindelijk deze onophoudelijke stroom van ‘aanspreken’?

Julianapark Leeuwarden Eigen foto

Meldpunten

Waarom moet een bewoner illegale bouwwerken in de wijk melden en waarom verwacht de gemeente dat iemand naast zijn eigen werk altijd tijd, zin en durf heeft om dit bij haar te melden? Hoeveel verantwoordelijkheid wil een gemeente haar burgers geven, of eigenlijk opleggen, en dekt ze zichzelf in met alle mogelijke meldpunten waar vervolgens een zelfde (gemeentelijk) apparaat achter zit? Leeft de gemeente in de veronderstelling dat iedere burger vaardig is om alle haperende zaken continue zelf te melden? Jaren geleden deed ik een persoonlijke melding bij een gemeentemedewerker op het stadskantoor en kreeg als reactie: ‘als u nu zelf foto’s hiervan maakt en deze bij ons inlevert…..’ En ook hij ‘leunde weer vrolijk achterover’.

Onvoorwaardelijk

De rol van de overheid en haar bestuurscultuur ligt deze tijd, terecht, onder een vergrootglas. Als er één aspect is die onvoorwaardelijk ook voor een lokale overheid geldt dan is dat die van een proactieve eigen verantwoordelijkheid. In afstemmen, afspreken én, in de eerste plaats zichzelf, aanspreken!